گرید بندی چوب یعنی چه؟!
گرید بندی چوب
یه چیزی رو همین اول رک و راست بهتون بگیم؟ اگه میخوای چوب بیکیفیت بخری، همون بهتر که اصلا سراغش نری و گزینههای دیگهای غیر از چوب رو مدنظر داشته باشی!
وقتی از کیفیت چوب حرف میزنیم، دقیقاً منظورمون همین گریدبندی چوبه. گریدبندی یا همون درجه بندی یعنی اینکه کیفیت چوبی که میخری تو چه سطحیه! حالا هر گریدی به دردی یه کار خاصی میخوره. مثلاً چوب با گرید بالا رو معمولاً واسه کار تزئینی و لوکس استفاده میکنن. هرچقدر که گرید چوب پایین بیاد، واسه کارهای بدون ظرافت بیشتر به درد میخوره!
حالا ما از کجا بدونیم چوبی که خریدیم تو کدوم گرید قراره میگیره؟ همه فروشگاهها که مثل اخشاب صاف و صادق نیستن که بهتون بگن گرید چوب چیهJ واسه همین این مقاله رو نوشتیم تا هرچی در مورد روشهای مختلف گریدبندی چوب میدونیم رو بهتون منتقل کنیم. همینجوری به اسکرول کردن و خوندن این متن ادامه بدین تا ببینیم باید چه کرد!
چرا چوبها را گرید بندی میکنند؟
شاید از خودت سوال کنی که خب اصلا این گریدبندی به چه دردی میخوره؟ چوب، چوبه دیگه!
واسه کسی که با دنیای چوب آشنا نیست، این سوال خیلی عادیه و طبیعیه. اما اگه سر و کارت با چوب باشه، خیلی خوب میدونی که این گریدبندی برای ایجاد شفافیت و انتخاب بهتر چوب چقدر به کار میاد.
این گریدها در قالب یه استاندارد بینالمللی مشخص میشن که خریدار رو راهنمایی کنن. پایه و اساس این استانداردها، ویژگیهای ظاهری و فنی چوبه. مثلا بررسی میکنن ببینن عیب طبیعی تو چوب وجود داره یا نه، قسمتهای سالم چوب چقدره، درصد رطوبتش چنده و غیره!
شیوههای گریدبندی چوب
خب حالا که فهمیدیم اصلا این گریدبندی چوب به چه دردی میخوره، سوال اینجاست که با چه روشی میشه این گریدبندی رو انجام داد. اول از همه باید بدونیم که بسته به نوع چوب، کشوری که چوب رو ساخته و کاربرد نهاییش، این گریدبندی میتونه مختلف باشه.
ولی کلا دو تا سیستم خیلی کاربرد دارن:
- سیستم گریدبندی بر اساس ظاهر
- سیستم گریدبندی بر اساس مقاومت ساختاری
حالا بریم قشنگ و مفصل واستون توضیح بدیم که این دو تا سیستم به چه کاری میان و گریدبندیهاش چطوریه:
گریدبندی بر اساس ظاهر
یه سری کارها هستن که نیاز به چوب خوشگل دارن و با چوب بیکیفیت، کارشون راه نمیفته. واسه همین باید سراغ چوبهایی برن که گریدبندیشون بر اساس ظاهره. مثلاً فرض کن نجار هستی و میخوای یه مبل خاص بسازی. نمیشه که سراغ چوب الکی بری. اینجوری در بهترین حالت، وقتی خریدار دو بار رو مبل بشینه، دفعه سومی وجود نخواهد داشت و زود میشکنه.
سیستم گریدبندی بر اساس ظاهر معمولاً واسه چوبای سخت مثل گردو، راش، افرا و بلوطه. حالا بریم گریدبندی چطوریه:
- گرید A: این گرید همون گرید درجه یکه. سطح چوب این گرید، مثل دل بچه صافه و یکدسته و اصلا گره نداره. الیافش صاف و منظمه. خلاصه اینکه از این گرید برای ساخت چیزای لوکس و خوشگل استفاده میکنن. مثلاً اون بخشهایی از مبل که معلومه یا روکشهای مرغوب. اینم بگیم که قیمتش خیلی بالاست(بستگی به چوبش داره)
- گرید B: حالا اگه زورت به خرید چوب درجه یک نمیرسه، چوب درجه دو هم خوبه و فقط یکم گره کوچولو داره یا ممکنه رنگش یه جاهایی عوض شده باشه. معمولا واسه ساخت درهای داخلی خونه و قاب استفاده میشه.
- گرید C: چوب درجه هم واسه ساخت پشت کابینت، جعبه، سازههای چوبی و غیره استفاده میشه. خب طبیعتاً گرههای این چوب زیاده و اگه خوب لابهلاش بگردی، احتمالا چندتا ترک کوچولو هم پیدا میکنی.
- گرید D: این چوب دیگه آخرین سطح از کیفیته. کلی عیب و ایراد داره و به درد کارهای سنگین میخوره. هم گرههای درشت داره، هم اینکه با دیدنش خودت میفهمی که به درد کار ظریف نمیخوره. این چوب خوراک کارهای مربوط به ساختمون مثل پالت سازیه.
گرید بندی بر اساس مقاومت
خب از بحث خوشگلی و قشنگی که دربیاییم، خیلی از ما، چوب رو واسه مصارف سنگین میخوایم و دلمون میخواد از مقاومت و استحکامش اطمینان داشته باشیم. مثلاً کسی که داره ساختمون میسازه، واسش مهم نیست که چوبش گره داره یا رنگش عوضش شده. به جاش نگاه میکنه ببینه که مقاومت چوبش چقدره! حالا بریم ببینیم این گریدبندی چه حرفی واسه گفتن داره:
- گرید ممتاز: همونطور که اسمش هم داره فریاد میزنه، درجه ممتاز یعنی مقاومت خیلی بالا! واسه همینه که اگه میهوای واسه تیرهای اصلی ساختمون یا ستونها از چوب استفاده کنی، حتما برو سراغ گرید ممتاز. ساختمون سازی و مقاومتش اصلا و ابداً شوخی بردار نیست.
- گرید درجه یک: مقاومت اینم بد نیست، واسه همین به درد ساخت تیرهای فرعی، خرپا و اسکلت بندی عمومی میخوره.
- گرید درجه دو: خیلی نمیشه ازش توقع داشت اما به هرحال واسه اون بخشهایی که بار کمتری داره یا قالب بندی موقت و زیرسازی خوبه.
- گرید درجه سه: که به اسم گرید اقتصادی هم شناخته میشه، به درد کاربردهای غیرسازهای میخوره. یعنی باهاش میشه حصارکشی کرد یا جعبه ساخت. به هرحال مقاومتش زیاد نیست و تا همین حد هم دستش درد نکنه.
فاکتورهای موثر بر تعیین گرید چوب
حالا ما از کجا بفهمیم که چطوری گریدبندی میکنن؟ خب یه سری فاکتور هست که بر اساس اونها، حساب و کتاب میکنن و میگن چوب مزبور چه گریدی داره. بریم چند تا از این فاکتورها رو با هم مرور کنیم:
- گرهها: اولین چیزی که تو یه چوب توجه رو جلب میکنه، گرهها هستن. هرچقدر گره چوب کمتر باشه، واسه ساخت کارهای باکیفیت و ظریف بیشتر به درد میخوره. به خاطر همین، گرههای چوب فاکتور مهمی تو گریدبندی به حساب میان. به قول بروبچ کنکوری، ضریب این فاکتور چهارهJ
- تَرکها و شکافهای چوب: چوب سالم یعنی چوب بدون ترک! حالا بسته به اینکه این ترک کجای چوب قرار گرفته باشه، گریدبندیش هم متفاوت میشه. مثلاً اگه ترک چوب خیلی عمیق باشه، یهو سه مرحله سقوط میکنه و میره تو گرید چهار!
- رطوبت چوب: رطوبت چوب یکی از همون چیزای مهمه که باید حسابی حواستون بهش باشه. چوبی که تو کوره خشک شده باشه، معمولا حدود ۶ الی ۱۸ درصد رطوبت داره که خب واسه مصارف مختلف اوکیه. منتها چوبی که دیگه رطوبتش از این بالاتر بود، گریدش قطعا پایینه و دیگه به درد کارهای ظریف و لوکس نمیخوره.
- ابعاد و اندازه چوب: یه تیکه چوب که از دل درخت استخراج میشه، قسمتهای مختلفی داره که یه سریهاش قابل استفادهس و میشه برش داد، یه سریهاش هم تبدیل به اضافات میشه. حالا هرچقدر چوب یکدستتر باشه و ابعاد بیشتری رو بشه ازش استفاده کرد، گریدش بالاتر میره.
- پیچش الیاف: چوبی که الیافش تو هم پیچیده باشه، به درد نمیخوره و احتمالاً مقاومتش خیلی پایین میاد. واسه همین رو گریدش هم اثر میذاره.
حرف آخر
گریدبندی چوب از اون بخشهای خرید چوب روسی به حساب میاد که معمولاً خیلیها بهش توجه نمیکنن و از دستشون در میره. اما همونطور که تو این مقاله گفتیم، میبینین که خیلی مهمه و باید از همه نظر، گرید چوب رو بررسی کرد.
حالا اگه نیاز به خرید چوب روسی داشتید، حتما بهمون زنگ بزنید تا راهنماییتون کنیم.